Diagnoza ADHD u dzieci i dorosłych - kiedy warto ją rozważyć i co ona właściwie ma zmienić?
- Joanna Jewusiak
- 11 maj
- 4 minut(y) czytania
Coraz więcej osób zaczyna zastanawiać się, czy trudności, których doświadcza na co dzień, mogą mieć związek z ADHD. U dzieci pytania pojawiają się zwykle wtedy, gdy rodzice widzą problemy z koncentracją, impulsywnością, nadruchliwością lub funkcjonowaniem w szkole. U dorosłych częściej jest to wieloletnie poczucie chaosu, odkładania wszystkiego na później, trudności z organizacją, przeciążenia i frustracji, że „ciągle coś nie wychodzi”, mimo dużego wysiłku.
Dla wielu osób diagnoza ADHD nie jest tylko nazwaniem trudności. To moment, w którym różne doświadczenia zaczynają układać się w spójną całość i wreszcie nabierają sensu.
Czym jest ADHD?
ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa przede wszystkim na uwagę, impulsywność, organizację działania i regulację emocji. U dzieci częściej kojarzy się z nadpobudliwością ruchową i trudnościami w skupieniu uwagi. U dorosłych obraz bywa mniej oczywisty.
Zamiast „biegania po ścianach” może pojawiać się:
wewnętrzny niepokój,
trudność z planowaniem,
chaos w codzienności,
szybkie zniechęcanie się,
problem z kończeniem zadań,
impulsywność emocjonalna,
ciągłe odkładanie rzeczy na później.
To właśnie dlatego ADHD u dorosłych bywa przez lata nierozpoznane albo mylone ze stresem, zaburzeniami lękowymi, obniżonym nastrojem czy „takim charakterem”.
Kiedy warto pomyśleć o diagnozie?
U dziecka
Warto przyjrzeć się temu bliżej, gdy dziecko:
ma wyraźne trudności z koncentracją,
łatwo się rozprasza,
ma problem z kończeniem zadań,
działa impulsywnie,
ma trudność z przestrzeganiem zasad mimo starań,
gorzej radzi sobie w szkole lub relacjach,
bywa nadruchliwe lub przeciwnie - „odpływa” i trudno je zaangażować.
U osoby dorosłej
Diagnozę warto rozważyć, jeśli od dłuższego czasu pojawia się:
trudność z organizacją czasu i obowiązków,
odkładanie zadań mimo świadomości konsekwencji,
poczucie chaosu i przeciążenia,
szybkie rozpraszanie się,
trudność z kończeniem tego, co zostało zaczęte,
impulsywność,
frustracja, że inni „jakoś to ogarniają”, a Tobie ciągle jest trudniej,
historia podobnych trudności już od dzieciństwa.
Czym różni się diagnoza ADHD u dziecka od diagnozy u dorosłego?
Choć ADHD jest tym samym zaburzeniem, proces diagnostyczny u dziecka i u dorosłego wygląda inaczej.
Diagnoza dziecka
U dzieci bardzo ważne jest zebranie informacji z różnych środowisk. Objawy powinny być widoczne nie tylko w domu, ale również np. w szkole czy przedszkolu. Dlatego w diagnozie bierze się pod uwagę:
wywiad z rodzicami,
obserwację funkcjonowania dziecka,
informacje od nauczycieli,
standaryzowane kwestionariusze.
Celem nie jest tylko odpowiedź na pytanie „czy to ADHD?”, ale też zrozumienie, jak dziecko funkcjonuje na co dzień i co będzie dla niego realnym wsparciem.
Diagnoza dorosłego
U dorosłych kluczowa jest historia życia. Sprawdzamy nie tylko obecne trudności, ale również to, czy podobne objawy były obecne już wcześniej - zwykle przed 12. rokiem życia.
Wiele osób dorosłych przez lata wypracowuje różne sposoby radzenia sobie, maskując objawy. Dlatego diagnoza nie polega na szybkim „teście”, ale na pogłębionym wywiadzie i analizie funkcjonowania w różnych obszarach życia.
Na czym polega diagnoza ADHD?
Rzetelna diagnoza ADHD nie opiera się na jednym pytaniu ani jednej obserwacji. To proces, który pozwala odróżnić ADHD od innych trudności i zobaczyć pełniejszy obraz funkcjonowania.
W diagnostyce wykorzystuje się:
szczegółowy wywiad,
standaryzowane narzędzia diagnostyczne,
analizę objawów w różnych obszarach życia,
różnicowanie z innymi trudnościami, takimi jak lęk, stres, obniżony nastrój czy zaburzenia osobowości.
W pracy diagnostycznej korzystam m.in. z takich narzędzi jak:
DIVA-5
Ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny stosowany w diagnozie ADHD u dorosłych. Pomaga dokładnie przeanalizować objawy nieuwagi, impulsywności i nadruchliwości zarówno w dzieciństwie, jak i obecnie.
Conners-3
Kwestionariusz wykorzystywany w diagnozie dzieci i młodzieży, pozwalający spojrzeć na funkcjonowanie dziecka z różnych perspektyw - rodzica, szkoły i samego dziecka (w zależności od wieku).
MOXO
Komputerowy test uwagi, który pozwala obiektywnie ocenić takie obszary jak koncentracja, impulsywność, czas reakcji oraz nadaktywność. Uwzględnia również wpływ bodźców rozpraszających, dzięki czemu pokazuje, jak dana osoba funkcjonuje w warunkach zbliżonych do codziennych. Stanowi cenne uzupełnienie wywiadu i innych narzędzi diagnostycznych.
Czy do diagnozy ADHD potrzebne jest skierowanie?
Jeśli korzystasz z diagnozy prywatnej nie, skierowanie nie jest potrzebne. Możesz zgłosić się na konsultację z własnej inicjatywy, jeśli czujesz, że chcesz sprawdzić, czy Twoje trudności lub trudności Twojego dziecka mogą mieć związek z ADHD.
Co daje diagnoza ADHD?
To pytanie zadaje sobie bardzo wiele osób. I słusznie - bo diagnoza ma mieć sens, a nie być tylko „etykietą”.
Dla dziecka diagnoza może dać:
lepsze zrozumienie zachowania przez rodziców i nauczycieli,
możliwość dostosowania wymagań edukacyjnych,
konkretne wskazówki do pracy i wsparcia,
większe poczucie bezpieczeństwa i mniej oceniania.
Dla osoby dorosłej diagnoza może dać:
ulgę i nazwanie tego, co od lat było trudne do uchwycenia,
lepsze zrozumienie własnego funkcjonowania,
punkt wyjścia do terapii lub dalszego wsparcia,
możliwość bardziej świadomego organizowania życia, pracy i relacji.
Bardzo często sama diagnoza nie rozwiązuje problemu, ale daje coś niezwykle ważnego: kierunek.
Co dzieje się po diagnozie?
Diagnoza nie jest końcem procesu. Jest początkiem bardziej świadomej pracy.
W zależności od wieku i potrzeb kolejnym krokiem może być:
psychoedukacja,
konsultacje dla rodziców,
terapia psychologiczna,
terapia z elementami psychoterapii poznawczo-behawioralnej (choć nie zawsze),
trening umiejętności społecznych,
dalsza konsultacja psychiatryczna,
w niektórych przypadkach także leczenie farmakologiczne.
Najważniejsze jest to, żeby po diagnozie nie zostać tylko z informacją, ale również z realnym planem, co dalej.
Jak wygląda diagnoza ADHD w moim gabinecie?
W swojej pracy stawiam na diagnozę, która nie jest mechanicznym „odhaczaniem objawów”, ale próbą zrozumienia człowieka i jego funkcjonowania.
Proces diagnostyczny obejmuje:
szczegółowy wywiad,
wykorzystanie odpowiednich narzędzi diagnostycznych,
analizę trudności i mocnych stron,
omówienie wyników oraz wskazanie możliwych dalszych kroków.
Cały proces diagnozy obejmuje 3 spotkania po 50 min i jest zakończony wydaniem opinii psychologicznej oraz omówieniem.
Zależy mi na tym, by diagnoza była nie tylko rzetelna, ale też pomocna czyli taka, po której lepiej rozumiesz, co się dzieje i co można z tym zrobić.
Kiedy warto zrobić pierwszy krok?
Jeśli od dłuższego czasu masz poczucie, że:
coś w Twoim funkcjonowaniu nie daje Ci spokoju,
Twoje dziecko zmaga się z trudnościami, których nie chcesz bagatelizować,
chcesz przestać zgadywać i zacząć rozumieć,
to diagnoza może być dobrym miejscem, żeby zacząć.
Jeśli chcesz przyjrzeć się temu bliżej, możesz skorzystać z mojej oferty:
Możesz też umówić się przez Booksy lub Znanylekarz
Albo po prostu zadzwonić: 601 801 268
Zapraszam,
Joanna Jewusiak
